بی اختیاری ادرار در بانوان

در صورتی‌که قادر نباشید ادرار خود را تا رسیدن به توالت نگه دارید،‌ به بی‌اختیاری ادرار (کاهش کنترل مثانه) مبتلا هستید. در حالت عادی فقط هنگامی ادرار می‌کنید که بخواهید. بی‌اختیاری می‌تواند موقتی یا دایمی باشد. بی‌اختیاری ادرار در زنان، معمولاً به دلیل نقص عملکرد عضلاتی که به نگهداری و دفع ادرار کمک می‌کنند، رخ می‌دهد.

راههای مختلفی برای درمان بی‌اختیاری وجود دارد. در نظر داشته باشید زنان بسیاری مبتلا به بی‌اختیاری هستند، که اکثر انواع آن قابل درمان است و وابسته به سن نیست. اگر به دلیل نشت ادرار، از پد استفاده می‌کنید. یا به دلیل ترس از نشت ادرار، کار و فعالیت‌های اجتماعی خود را محدود کرده‌اید، تشخیص بی‌اختیاری ادرار قطعی است و باید درمان شوید.

در آمریکا بیش از ۱۳ میلیون نفر به کاهش کنترل مثانه مبتلا هستند. زنان دو برابر مردان مبتلا می‌شوند. بی‌اختیاری ادراری دومین عاملی است که موجب قرار دادن سالمندان به خانه‌های نگهداری سالمندان می‌شود. طبق آمار ۵۰ درصد ساکنان این مکان‌ها به بی‌اختیاری ادرار مبتلا هستند.

اگرچه مشکلات ناشی از کنترل مثانه در زنان مسن بیشتر از زنان جوان رخ می‌دهد، ولی کاهش کنترل مثانه همیشه با افزایش سن همراه نیست. هر سن و سالی داشته باشید، این عارضه قابل درمان است. نباید اجازه داد که شرم و آشفتگی روحی مانع از مراجعه شما به پزشک شود،. بلکه باید بدانید که این حالت یک بیماری است که نیاز به درمان دارد.

با وجود این‌که تعداد بیماران مبتلا به بی‌اختیاری ادرار در افراد مسن حدود ۸۰ درصد تخمین زده شده، تخمین شیوع این بیماری در جمعیت جوان مشکل است. میانگین مدت زمان ابتلا به بی‌اختیاری، قبل از مراجعه به پزشک، ۹ سال تخمین زده شده است. همچنین مشخص شده که تنها ۳ درصد از مبتلایان به خاطر بیماریشان به پزشک مراجعه می‌کنند.

مثانه چگونه کار می‌کند

کنترل مثانه چیزی بیشتر از نگهداری خودتان تا رسیدن به دستشویی است. این عمل به سادگی انجام نمی‌شود، بلکه به کار تعدادی از عضلات و اعصاب در بدن بستگی دارد.

قسمت اعظم سیستم کنترل کننده مثانه، داخل لگن قرار دارد. (یعنی منطقه‌‌‌ای از شکم، که بین قسمت فوقانی استخوان‌های ران و زیر باسن قرار دارد) مثانه یک عضو عضلانی بادکنک شکل است. وقتی که ادرار می‌کنید، عضلات مثانه منقبض شده و باعث فشرده شدن مثانه و خروج ادرار می‌شود. عضلات دیگری نیز به کنترل مثانه کمک می‌کنند. دو حلقه عضلانی به نام اسفنکتر، اطراف لوله‌ای که ادرار را به بیرون آن هدایت می‌کند قرار دارد. این لوله را مجرای ادرار می‌نامند. عضلات اسفنکتر با فشردن مجرای ادرار مانع از خروج آن از بدن می‌شوند. عضلات کف لگن، حالب‌ها، راست‌روده و مثانه را در محل خود نگه می‌دارند ولی بیشتر به بسته باقی ماندن مجرای ادرار کمک می‌کنند.

وقتی که مثانه پر می‌شود، اعصاب مثانه سبب آگاهی سیستم عصبی از پر شدن آن می‌شود و احساس دفع ادرار به شما دست می‌دهد. در هنگام توالت کردن، ‌سیستم عصبی، پیام‌هایی به عضلات اسفنکتر و عضلات کف لگن می‌فرستد، که سبب شل شدن آن‌ها می‌شود. همچنین به عضلات مثانه دستور می‌دهد تا منقبض و فشرده‌ شده و سبب خروج ادرار از مثانه شوند.

کاهش کنترل مثانه در زنان، بیشتر از مردان رخ می‌دهد. زیرا عضلاتی که به احتباس و دفع ادرار کمک می‌کند (عضله مثانه، عضلات اسفنکتر و عضلات کف لگن) در زنان بیشتر آسیب می‌بینند. بی‌اختیاری هنگامی رخ می‌دهد که عضلات مثانه ناگهان منقبض شوند یا عضلات مجرای ادرار ناگهان شل شوند.

علل بی‌اختیاری ادرار

موارد زیادی می‌توانند دلیل بی‌اختیاری ادرار باشند و بسیاری از آنها موقتی هستند. برخی از این دلایل عبارتند از: عفونت مجاری ادرار، عفونت و تحریک مجاری تناسلی، عوارض جانبی داروها، ضعف عضلات کف لگن به علت حاملگی و زایمان، ضعف مثانه، ضعف عضلات اسفنکتر مجرای ادرار (عضلاتی که سبب احتباس ادرار می‌شوند)، فعالیت بیش از حد عضلات مثانه، انسداد مجرای ادرار ( گاهی به علت افزایش حجم پروستات)، عدم تعادل هورمونی ( به خصوص در زنان یائسه)،‌ اختلالات عصبی و عدم تحرک. بسیاری از زنان نیز از نشت ادرار در دفعات نادر، مثلاً زمان ابتلا به یک سرماخوردگی شدید، یا زمانی که مثانه‌شان بسیار پر بوده، یا حتی در زمان عفونت مجاری ادراری شکایت می‌کنند. در اغلب زنان، این حالت یک مشکل جدی و همیشگی نیست.

۴۲-woman02

انواع بی‌اختیاری ادرار :

▪ بی‌اختیاری فشاری

 عبارت است از تراوش مقادیر اندک ادرار در حین حرکات بدنی (مانند سرفه کردن، عطسه کردن،‌ خندیدن، دویدن، ورزش کردن و … ) بی‌اختیاری فشاری، شایع‌ترین بی‌اختیاری در بین زنان است. این نوع بی‌اختیاری قابل درمان است. تراوش ادرار ممکن است هنگام بلند شدن از صندلی و یا برخاستن از رختخواب یا زمانی‌که قدم می‌زنید و یا هنگام سایر فعالیت‌ها دیده شود،‌ و احتمالاً هر روز بعد از انجام این فعالیت‌ها ناگزیر از حمام کردن هستید.

 ▪ بی‌اختیاری فوری

 عبارت است از تراوش مقدار زیادی ادرار در زمان غیرقابل پیش‌بینی مانند: زمان خواب، بعد از نوشیدن مقدار کمی آب،‌ در هنگام لمس آب یا شنیدن صدای ریزش آن (مانند هنگام ظرف شستن). و علت آن انقباض و گرفتگی عضلات کنترل کننده مثانه است و می‌تواند بسیار ناراحت‌کننده باشد زیرا خروج ادرار به قدری سریع رخ می‌دهد که نمی‌توانید خود را به دستشویی برسانید.

 ▪ بی‌اختیاری لبریزی

  تراوش مقادیر کم ادرار به علت پر بودن همیشگی مثانه است. بی‌اختیاری ادرار لبریزی می‌تواند در افراد مبتلا به دیابت، به علت کاهش کنترل طبیعی مثانه رخ دهدهورمون‌ها و سنگ‌های ادراری نیز، می‌توانند سبب انسداد مجرای ادرار گردند. این نوع بی‌اختیاری جزو وضعیت‌های اضطراری است و نیازمند درمان‌های سریع پزشکی است. در صورت عدم درمان، ادرار از مثانه به کلیه‌ها برگشت‌ کرده و سبب افزایش احتمال عفونت‌های کلیوی و آسیب‌های دایمی آن می‌شود. بی‌اختیاری ادرار لبریزی در زنان شایع نیست.

 ▪بی‌اختیاری عملی

 عدم رسیدن به موقع به توالت به علت معلولیت جسمی، سرسختی یا مشکلاتی در تفکر یا ارتباط برقرار کردن با دیگران، که مانع از رسیدن شخص به توالت می‌شود، این نوع ناراحتی را ایجاد می‌کند.

 ▪ بی‌اختیاری موقتی

 این نوع بی‌اختیاری می‌تواند به علت استفاده از داروها، عفونت مجاری ادراری، اختلالات ذهنی، کاهش تحرک و یبوست شدید ایجاد شود و در صورت قطع مصرف دارو و یا درمان عفونت‌ها قطع می‌گردد

▪ بی‌اختیاری ترکیبی

 ترکیبی از بی‌اختیاری‌های مختلف به خصوص ترکیب بی‌اختیاری فشاری و فوری است.

 درمان :

در بیشتر مواقع بی‌اختیاری ادرار می‌تواند با موفقیت درمان شود. چگونگی درمان بی‌اختیاری ادرار، بستگی به نحوه بوجود آمدن آن دارد. در ادامه راه های درمان این بیماری توضیح داده شده است :

ورزش کگل (Kegel)

بی اختیاری ادرار ناشی از فشار به علت ضعیف بودن عضلات ناحیه لگن رخ می دهد. در حقیقت عضلات لگن، عضلات اطراف مجرای ادراری را نگه می دارند.

۴۲-woman03

ورزش کگل به صورت زیر انجام می شود:

به عضلات لگن خود فشار آورید، مانند وقتی که ادرار خود را نگه می دارید.

سپس به مدت ۱۰ ثانیه آن را به همان حالت سفت شده نگه دارید و بعد عضلات را شل کنید.

هر روز ۳ تا ۴ بار این ورزش را انجام دهید.

با این ورزش، عضلات لگن قوی تر می شوند و می توانید مثانه خود را کنترل کنید.

وسیله ای به نام پساری (Pessary)

پساری، وسیله ای است که در واژن می گذارند تا در بیماران دچار بی اختیاری ادرار ناشی از فشار، خروج ادرار را کم کند.

بیماران می توانند این وسیله را همیشه و یا در زمان لازم استفاده کنند. یکی از زمان های مورد نیاز، در طی تمرینات ورزشی شدید می باشد.

تزریق کلاژن

یکی دیگر از راه های جلوگیری از خروج ادرار، تزریق کلاژن در بافت های اطراف مجرای خروجی ادرار می باشد.

این تزریق باعث افزایش ضخامت پوشش مجرای خروج ادرار و ایجاد مقاومت در برابر خروج ادرار می شود.

تزریق باید هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یک بار تکرار شود.

این تزریق فقط برای بی اختیاری ادرار ناشی از فشار موثر است.

تمرین مثانه

این تمرین برای بی اختیاری ادرار ناشی از فشار و تحریک پذیر می تواند مفید باشد.

اولین اقدام این است که یک نمودار رسم کنید و زمانی را که در دستشویی ادرار می کنید و زمانی را که ادرار از شما می ریزد، یادداشت کنید.

بعد از مشاهده این نمودار، شما می توانید از خارج شدن بی اختیار ادرار جلوگیری کنید و به موقع به دستشویی بروید.

با این تمرین شما می توانید ادرار خود را مدتی نگه دارید تا خود را به دستشویی برسانید.

دارو درمانی

در زنان دچار بی اختیاری ادرار ناشی از فشار، مصرف برخی داروهای ضدافسردگی می تواند با سفت کردن عضلات گردن مثانه، خروج ادرار را کم کند.

برای بی اختیاری ادرار تحریک پذیر، غالبا داروهای آنتی کلینرژیک تجویز می شود. این داروها باعث جلوگیری از عملکرد اعصابی می شوند که موجب تشدید انقباضات عضلات مثانه می گردند.

تحقیقات ثابت کرده است که ترکیب دارو درمانی و تمرین مثانه در این بیماران مفید واقع می شود.

عمل جراحی

غالبا برای بیماران دچار بی اختیاری ادرار ناشی از فشار، عمل جراحی سرپایی انجام می شود.

یکی از راهکارهای درمان بی اختیاری ادرار ناشی از فشار، قرار دادن مثانه در اسلینگ می باشد. اسلینگ یک تکه از بافت و یا ماده ای است که موجب بالا نگه داشتن مثانه و جلوگیری از ناگهانی خارج شدن ادرار می شود.

یکی دیگر از راه ها عبارتست از بالا کشیدن مثانه در بالاتر از موقعیت طبیعی. در این روش از اسلینگ استفاده نمی شود.

برای بیماران دچار بی اختیاری ادرار تحریک پذیر (اصراری)، برای افزایش ظرفیت ذخیره سازی مثانه عمل جراحی صورت می گیرد و یا وسیله ای که انقباض مثانه را با علامت های الکتریکی کنترل می کند، نصب می کنند.

توصیه های لازم پس از جراحی

۱. روزانه یکبار ناحیه تناسلی و اطراف مقعد را با شامپوی مخصوص بشویید؛با آب گرم و شامپو آغشته کرده و پس از یک دقیقه طهارت گرفته و خشک کنید.

۲ . روزانه ۲ مرتبه از کرم یا شیاف ضد عفونی کننده در داخل واژن استعانل نمایید.این کار را به ارامی و با احتیاط انجام دهید و پس از هر بار مصرف کرم تا نیم ساعت در حالت دراز خوابیده بمانید.

۳. هر ۲ ساعت برای دفع ادرار به دستشویی بروید.

۴ . از توالت فرنگی یا صندلی های سیار توالت استفاده نمایید.(لبه های لگن توالت را هر بار ضد عفونی نمایید.)

۵ . هفته اول استراحت داشته و غالبا در وضعیت دراز کش باشید.

۶ . مراقب باشید یبوست نگیرید ؛ سوپ و میوه های ملین مثل انجیر ، هلو ، گوجه و … بیشتر استفاده نمایید.

۷ . از رانندگی طولانی بیشتر از یک ساعت اجتناب کنید.

۸ . مقاربت تا ۸ هفته پس از جراحی ممنوع بوده و سبب پارگی بخیه های محل جراحی خواهد شد.

۹ . در صورتی که پس از جراحی دفع ادرار شما با سوزش مختصر یا کاهش سرعت ادرار همراه باشد نگران نباشید زیرا با گذشت زمان بهبودی خواهید یافت.

۱۰. در صورتی که قادر به دفع ادرار نبوده و دچار احتباس ادرار شده اید برای آموزش سونداژ موقت به پزشک خود یا اورژانس محل جراحی مراجعه نمایید.

۱۱. همواره به خاطر داشته باشید برای حفظ موفقیت عمل میباید وزن خود را تا رسیدن به حد مناسب کاهش دهید.

۱۲. از بلند نمودن اجسام سنگین تر از ۳ کیلو گرم خودداری نمایید.

۱۳. رزشهای سنگین مثل دراز و نشست و ورزشهای رزمی و…انجام ندهید.

۴۲-woman04

درمان های مکمل و جایگزین

برخی از درمان ها مانند هیپنوتیزم، تحریک مغناطیسی و نوعی ماساژ درمانی برای از بین بردن تنش، برای این بیماران انجام شده است، اما هیچ کمکی به کاهش علائم این بیماران نکرده است.

یکی از درمان ها که کمک به کاهش علائم بی اختیاری ادرار کرده، طب سوزنی می باشد.

توصیه ها :

– مبل و صندلی و … در سر راه رفتن به دستشویی قرار ندهید تا راحت تر بتوانید به دستشویی برسید.

– یک چراغ را شب ها روشن بگذارید تا موقع دستشویی رفتن، به جایی برخورد نکنید.

– یک لگن را در اتاق خوابتان بگذارید.

جلوگیری از بی اختیاری ادرار :

– وزن خود را متعادل کنید.

– ورزش کگل را هر روز انجام دهید.

– اگر سیگار می کشید، آن را ترک کنید. سیگار کشیدن باعث سرفه می شود و همین امر موجب فشار به مثانه و تشدید خروج ادرار می شود.

– از غذاها و یا نوشیدنی های خاصی که موجب تشدید این مشکل می شوند، خودداری کنید. برای مثال اگر می دانید که در طول روز بیشتر از دو فنجان قهوه بنوشید، ادرارتان را نمی توانید کنترل کنید، پس یک فنجان قهوه بنوشید و یا از نوشیدن قهوه صرفنظر کنید.

– غذاهای دارای فیبر بالا مصرف کنید. غذاهای دارای فیبر باعث جلوگیری از یبوست می شود. یبوست عامل خطر بی اختیاری ادرار می باشد.

– ورزش کنید. فعالیت بدنی خطر ابتلا به بی اختیاری ادراری را کم می کند.

گردآوری:مجله اینترنتی نت سام