این‌روزها همه فحاشی می‌کنند، شما چطور؟

امروز دشنام گویی و بد دهانی تنها منحصر به افراد فحاش نیست بلکه این موضوع به عنوان یک پدیده شوم اجتماعی در تعاملات روزمره میان تمام اقشار جامعه رخنه کرده است. از کوچه و خیابان و ورزشگاه ها گرفته تا شبکه های اجتماعی، فرد مورد حمله نیز خیلی مهم نیست؛خواه جری بنگتسون (بازیکن پرسپولیس)، فرناندو لیما (مانکن و مجری برزیلی)، لئو مسی (بازیکن تیم ملی آرژانتین)، احسان علیخانی (مجری تلویزیون)، محسن تنابنده یا فاطمه معتمد آریا (بازیگر) باشد، و یا داوران و سازندگان برنامه استیج شبکه من و تو. با اینکه نمیتوان دشنام ها را از فرهنگ لغت یک زبان کاملا حذف کرد اما میتوان کاربرد آنها را در ارتباطات بین فردی تا حد زیادی تحت کنترل در آورد.

برای بررسی و تحلیل این پدیده خاصه در شبکه های مجازی به صورت موضوعی با ما همراه باشید:

عوامل فحاشی در کودکان

اینکه کودکان اقدام به فحاشی می کنند، چند علت می تواند داشته باشد؛ یکی از علت هایش این است که ما الگوی بچه ها هستیم؛ یعنی کودک در محیطی قرار می گیرد که اطرافیانش به این شکل صحبت می کنند. در نتیجه، این قضیه برای کودک عادی می شود زیرا در این محیط رشد و پرورش می یابد. علت دیگر فحاشی کودکان می تواند این باشد که آنها نمی توانند خشم خود را کنترل کنند و فحش دادن در حقیقت، یک نوع ابراز خشم و پرخاشگری کلامی است؛ مانند مواردی که کودکان در حالت خشم کتک کاری می کنند یا چیزی از این قبیل. در واقع این حالت یک نوع برخورد ناشی از عدم کنترل خشم است.

گاهی اوقات ممکن است کودکان در حالت افسردگی، پرخاشگر شده و ناسزا بگویند. گاهی بعضی بیماری های جسمانی سبب ایجاد اضطراب در کودکان می شود و همین باعث پرخاشگری و در نهایت فحاشی می شود.

مثلا بیماری پرکاری تیرویید باعث می شود کودک زمینه بیمارگونه ای از اختلالات اضطرابی و افسردگی را پیدا کند که خود این عامل، زمینه ای برای فحاشی کودکان است. البته فحاشی می تواند به مشکلات رفتاری کودکان (مانند لجبازی) نیز برگردد. بچه های لجباز می دانند که فحش دادن کار بدی است و اطرافیان را ناراحت می کند و به همین علت شروع به ناسزاگویی می کنند تا محیط اطرافشان را طبق نظر خودشان کنترل کنند.

عوامل فحاشی در بزرگسالان

اما دلایل بد دهانی و دشنام گویی بزرگترها چیست؟ در زیر میتوانیم به چند عامل عمده آن اشاره کنیم:

  • دشنام دادن بخاطر یک اتفاق دردناک و غیر منتظره مانند اصابت سر به یک جسم محکم و یا خوردن چکش به انگشتان دست هنگام کوبیدن میخ.
  • دشنام گویی به منظور برقراری هویت گروهی. عضویت در یک گروه خاص و حفظ مرزهای آن گروه.
  • ابراز همبستگی، اتحاد و همدردی با دیگران.
  • ابراز صمیمیت و اعتماد به ویژه ناسزا گویی زنان در حضور زنان دیگر
  • دشنام گویی از روی عادت.
  • بمنظور برانگیختن خشم دیگران و تحریک آنها. ابزاری برای تحقیر، توهین و یا ارعاب.
  • بد دهانی بمنظور قدرت نمایی.

۱۵-phy2

فحاشی در شبکه های اجتماعی

شخصيتي متفاوت در سايه هويت مجازي

فضاي مجازي هم درست مانند دنياي حقيقي، قواعد و قوانين خاص خود را دارد كه عدم پایبندی به آنها در نهایت موجب آسیب رسانی به خود و دیگری می شود. يكي از ويژگي هاي اين فضا امكان داشتن هويت هاي مجازي و غير واقعي براي افراد است. از اين رو يك شخص مي تواند با حساب های کاربری مختلف در قالب هويت هاي متفاوتي ظاهر شود؛ بدون آنكه كسي او را بشناسد. گاهي ساعت ها حضور در شبكه های اجتماعی گوناگون و گشت زدن در فضاي مجازي موجب مي شود تا كاربران به خصوص جوانان و نوجوانان مرز بين فضاي مجازي و حقيقي را گم كنند. بر اين اساس همانگونه كه از فضاي حقيقي اثر مي پذيرند از فضاي مجازي نيز تاثير پذير مي شوند.

از سوي ديگر ويژگي هاي فضاي مجازي به آنان هويت مجازي داده است پس حتي در صورت شكستن خطوط قرمز اخلاقي و اجتماعي كسي آنها را نمي شناسد و مواخذه اي شبيه آنچه در فضاي واقعي با آن مواجه مي شوند در انتظار آنان نيست. همه اينها دست به دست هم مي دهند تا افراد خيلي راحت تر از فضاي حقيقي اخلاقيات را زير پا بگذارند و رفتارهايي از آنها سر بزند كه ممكن است هرگز در فضاي حقيقي اينگونه رفتار نكنند. اين گروه به شدت از افراد خط شكن و پيشرو تاثير مي پذيرند. حتي اگر به اين جنس كامنت ها توجه كنيد هميشه نخستين كامنتي كه با هتاكي و فحاشي همراه است راه را براي توهين ديگر افراد باز مي كند.

عوامل فحاشی در شبکه های مجازی

شكاف طبقاتي و احساس تبعيض اجتماعي نيز می تواند موجب شود تا عده ای وقتي با تصاوير يك چهره تاثیرگذار در جامعه ازجمله اهالی سیاست، بازيگران و ورزشكاران در اينستاگرام يا ديگر شبكه هاي اجتماعي مواجه مي شوند براي تخليه رواني خود اين احساس تبعيض و بي عدالتي را به شكل فحاشي و هتاكي بروز دهند.

از سوي ديگر ما گاهي در جامعه با افرادي مواجهيم كه در تعامل ساختارهای اجتماعی و عاملیت های فردی مشكل دارند و نمي توانند عقيده مخالف را تحمل كنند. بنابراین برای تحمل عقیده مخالف و رعایت حقوق انسان ها باید نوعی تعادل گرایی به وجود آید تا سبب شود هر نوع ابراز عقیده و بحثی بر اساس رعایت احترام به حقوق انسان باشد و حق اظهار نظر به طرف مقابل نیز داده شود.

چالش پيشي گرفتن تكنولوژي از فرهنگ

شايد يكي از مهم ترين دلايل بروز چنين رفتارهايي اين باشد كه اينترنت و ابزارهاي ارتباطي جديد همچون شبكه هاي اجتماعي در كشورمان تازه وارد هستند و پيش از آنكه فرصت كافي براي آموزشهاي لازم در زمينه استفاده از فضاي مجازي به افراد داده شود و فرهنگ اين فضا در كشور جا بيفتد اين تكنولوژي وارد جامعه شده است.

از آنجا که اینترنت و شبکه های اجتماعی یکی از شاخص های جامعه مدنی بشمار می آید و کاربران بدون داشتن فرهنگ استفاده از آن رفتارهای نامطلوبی را از خود بروز می دهند، پس اساسي ترين راهكار براي حضور مفید در فضای مجازی بدون آنكه وجهه كاربران ايراني در نگاه ديگر مردم دنيا دچار خدشه نشود و چهره هاي ورزشي و هنري هم با هتاكي و فحاشي كاربران شبكه هاي اجتماعي مواجه نشوند آن است كه فرهنگ حضور در فضاي مجازي را به شكلي جدي آموزش دهيم.

۱۵-phy3

تغییر وضعیت با همکاری همه

دکتر مجید ابهری، متخصص علوم رفتاری و آسیب شناس اجتماعی می گوید در فضای مجازی ضعف تربیت خانوادگی، فاصله گرفتن از ارزش های اخلاقی و کم رنگ شدن اصول معنوی در بعضی از افراد عوامل اصلی فحاشی و توهین است. وی گفت: قبل از ورود هر فناوری به جامعه ابتدا باید فرهنگ سازی فکری در جهت استفاده از آن ابزار ایجاد گردد تا بتوان از محاسن و نکات مثبت آن بهره مند شد، این اواخر با ورود ناگهانی نرم افزارهای شبکه های اجتماعی و فضای مجازی به جامعه، فرهنگ سازی های لازم انجام نگرفت و متاسفانه برخی از کاربران با رعایت نکردن ادب نوشتاری افراد را مورد هجمه قرار می دهند.

وی ادامه داد: این گونه افراد با کمبود فرهنگ استفاده از شبکه های اجتماعی به احتمال زیاد توان درک تفاوت انتقاد یا فحاشی را ندارند. هر فرد در جامعه حق انتقاد، اعتراض، آزادی بیان و اندیشه را دارد،اما چگونگی ادای آن تفکر و نظر هنری است که فرهنگ و سواد اجتماعی لازمه آن است.

وقتی کودک فحاشی کرد چکار کنیم؟

وقتی کودک ناسزا می گوید اولین مرحله تنبیه، محروم کردن او از حضور در جمع است که معمولا به اندازه سنش دقیقه تعیین می کنیم. به عنوان نمونه یک کودک ۵ ساله باید ۵ دقیقه از جمع جدا شود چون حرف زشتی زده است. اگر این محرومیت ها جواب ندهد به سراغ محرومیت از چیزهایی که مورد علاقه اش است می رویم. ضمن اینکه یادتان باشد وقتی تنبیه را به کار می بریم حتما برای رفتار عکس آن هم تشویق در نظر می گیریم.

اگر کودک بلافاصله عذرخواهی کرد نیز عذرخواهی کودک را همان بار اول قبول می کنیم ولی عذرخواهی مانع تنبیه نمی شود. باید به او گفت: تو را می بخشم ولی به خاطر حرفی که زده ای باید ۵ دقیقه در اتاقت تنها بمانی.

وقتی یکی از والدین فحاشی می کند چکار کنیم؟

اگر یکی از والدین کودک بیمار باشد، ممکن است گاهی ناسزاگویی کند. بهترین کار در این موارد این است که برای کودک، بیماری والد را توضیح دهیم. به عنوان نمونه بگوییم که: «پدرت حالش خوب نیست» یا «پدرت رفتار نامناسبی انجام می دهد» یا … مساله اصلی این است که باید بر حسب سن کودک به تحلیل این شرایط بپردازیم. اگر کودک دبستانی است و می توان با او در تعامل کلامی قرار گرفت با او صحبت می کنیم و مسایل را برایش توضیح می دهیم. اگر کودک در سنین نوجوانی است، می توانیم از او کمک و مداخله درمانی بگیریم.

به عنوان نمونه از او بپرسیم: «به نظر تو چه کار کنیم بهتر است تا این مشکل پدرت حل شود؟» اگر کودکی خیلی کوچک است، توصیه می کنیم والدین اجازه ندهند کودک در آن شرایط بیمارگونه برای مدتی طولانی قرار بگیرد زیرا کودکان کوچک تر بسته به جنسیت شان از والد همجنس فحاش شان الگو می گیرند بنابراین اگر هر کدام از والدین دیدند که والد دیگر از مساله ای ناراحت و عصبانی است و احتمال فحاشی و ناسزاگویی وجود دارد، کودک را از او دور یا حواسش را پرت کنند. اگر هم این مساله رخ داد و کودک درباره آن سوال کرد باید برای او توضیح دهند که این رفتار، رفتار مناسبی نیست. ضمن اینکه نباید وجهه والد را هم نزد کودک خراب کرد.

وقتی خودمان در دام فحاشی هستیم، چه باید کرد؟

شما با کنترل زبان و گفتار در نظر دیگران پخته تر، با هوش تر، مودب، سخن دان، با ملاحظه، دلپذی تر و خوش مشرب تر جلوه کرده و مورد پذیرش و احترام همگان قرار خواهید گرفت.

  • از حذف دشنام گویی ها و بد دهانیهای جزئی، غیر جدی و اتفاقی شروع کنید: به جای استفاده از صفات اهانت آمیز و رکیک برای تاکید، از تغییر لحن و آهنگ در واژه ها و جملات بهره گیرید.
  • شکیبایی را تمرین کنید: آستانه تحمل خود را افزایش دهید. سریع از کوره در نروید و در اموری که کنترلی بر آنها ندارید بردباری به خرج دهید.
  • از واژه های جایگزین استفاده کنید: در زبان فارسی واژه های گوناگون و متنوعی برای بیان احساسات و افکار وجود دارد. اما افرادی که به بد دهانی و دشنام گویی عادت کرده اند مکررا از چند واژه معدود تکراری، رکیک و زننده استفاده میکنند. برای واژه های رکیک یک معادل مودبانه بیابید. چند واژه قدرتمند و یا با مزه یافته و آنها را بکار برید.
  • نقطه نظرات خود را مودبانه بیان کنید: واکنشها و پاسخهای خود را تحت کنترل خویش در آورید.چنانچه فردی از شما انتقاد کرد که کاری را نادرست انجام میدهید به وی نگویید به شما مربوط نیست. این یک پاسخ تدافعی ، خصومت آمیز و کودکانه است. بهتر است اینگونه پاسخ دهید که این یک روش جدیده و خیلی هم سریعتر انجام میشه. یا توجیه کردن، پاسخهایی پخته تر و متقاعد کننده تر بدهید.
  • پیش از سخن گفتن فکر کنید: از دهان خارج ساختن دشنام و واژه های تهی از نزاکت و ادب، مهارت در سخن وری و بی سلیقگی آسان است. پیش از اینکه سخن بگویید از پیامدها و اثرات احتمالی آن مطمئن شوید. چنانچه پس از اینکه حرفی زدید متوجه شدید که گفتارتان توهین آمیز و گستاخانه بوده به عقب باز گشته و موشکافانه نوع تعبیر و جمله بندی خود را بررسی کنید. به تدریج با اصلاح اشتباهات گذشته خوش زبانی را تمرین کنید.
  • ترک عادت دشوار است: ترک بد دهانی همچون سایر اعتیاد ها همچون ترک سیگار نیاز به تمرین، پشتکار، حمایت دیگران و اراده راسخ دارد. نه تنها واژه های قبیح را باید ترک کنید بلکه احساسات و هیجاناتی که شما را به دشنام گویی وا میدارند را نیز میبایست تحت کنترل در آورید.
  • با افراد بد دهان معاشرت نکنید: دوستان بد دهان خود را کنار بگذارید تا مجبور نباشید بمنظور ارتباط برقرار کردن با آنها شما هم بد دهان شوید. با افراد بد دهان نیز مشاجره نکنید چرا که اینگونه افراد با فحاشی بر شما پیروز خواهند شد. چرا که آنها تنها در دشنام دادن مهارت دارند.

و در آخر قانون !

شاید بتوان بزهكاري رايانه‌اي يا بزهكاري مدرن را به عنوان يكي از انواع جديد بزهكاري در حقوق ايران و بين الملل به اعتبار نياز به يک هوش خلاق و پويا، در رديف جرايم فسفري كه توسط افراد هوشمند رخ مي‌دهد، دانست. تماميت جسماني و معنوي اشخاص هميشه قابل احترام بوده است و يكي از جرايم عليه شخصيت معنوي افراد، جرم توهين مي‌باشد كه به‌تازگي نيز از طريق رايانه در سطح گسترده‌اي ارتكاب مي‌يابد.

پلیس فتا در این راستا هشدار داده و می گوید:مطابق ماده ۷۰۰ قانون تعزیرات، هر فردی با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی شخصی را هجو کند یا هجویه را منتشر کند، به حبس از یک تا ۶ ماه محکوم می شود.این فقط بخشی از جزای فحاشی سایبری است. از دیگر موارد آن می توان به پرداخت جریمه نقدی و شلاق اشاره کرد.

گردآوری: مجله اینترنتی نت سام